4/22/2019 9:44:03 AM | دوشنبه ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸
شنبه ۲۴ فروردین ۱۳۹۸ - ۱۶:۳۶:۵۹
سرباز ماهر گزارش می‎دهد:
مروری بر تاریخ ۹۴ ساله خدمت سربازی در ایران
نزدیک به ۱ قرن است که قانون خدمت سربازی در ایران به تصویب رسیده است، حال قصد داریم نگاهی به تاریخچه این قانون ۱۰۰ ساله داشته باشیم تا بیشتر با فراز و نشیب‎های این قانون آشنا شویم.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سرباز ماهر؛ در 16 خرداد ماه 1304 در مجل شورای ملی قانونی 32 ماده‎ای تحت عنوان خدمت اجباری به تصویب رسید و تمام افراد ذکور بالای ۲۱ سال می‌بایست به مدت ۲ سال به خدمت سربازی می‌رفتند.
سربازي در لغت به معناي باختن سر، جانفشانی کردن، تا پاي جان در رزم ایستادن و جان باختن است؛ اما در اصطلاح امروزي خدمت دائمی یا موقت در نیروهاي مسلح کشورها، سربازی گفته می‎شود.
تأمین سرباز با تکیه بر قاعده بنیچه بود. تا دوران سلطنت ناصرالدین شاه عضویت در ارتش به دو روش داوطلب و اجباري بود، امیرکبیر کوشید سربازي داوطلبانه را لغو و بر پایه قانون بنیچه استخدام سربازان به صورت اجباري صورت بگیرد. از طرف دیگر در بیشتر سالهاي سده نوزدهم نیروهاي مسلح از یک نیروي ویژه سلطنتی، یک نیروي مسلح مردمی، یک سواره نظام قبیله‎اي و یک ارتش جوان با عنوان نظام جدید تشکیل می‎شد.

نیروي ویژه سلطنتی تحت فرمان اشراف قاجار بود. نیروي مسلح مردمی به شکل نیروهاي منطقهاي درآمده بود. نیروي مسلح مردمی از شیعیان هر منطقه، تحت فرمان افسران محلی و با مالیات هاي محلی تأمین میشد. این سربازان فاقد نظم بوده و فقط از رؤساي خود حمایت میکردند. نیروي سواره نظام از عشایر و تحت فرمان رئیسی از ایل خود بود. این سربازان، وظیفه خود را به ندرت انجام میدادند مگر اینکه به آنها وعده غارت و چپاول داده میشد.
هنگ هاي قبیلهاي هویت خود را در داخل نیروهاي سلطنتی حفظ میکردند. چون بیشتر افراد ارتش از نیروهاي قبایل مختلف بودند افراد هر قبیله در دستههاي جداگانه جمع میشدند.

نظام جدید که براي مقابله با قبیله گرایی نیروهاي سنتی طراحی شده بود به علت شیوه هاي سربازگیري به تدریج به همان مشکل گرفتار شد. نیروهاي پیاده نظام جدید پایتخت که لقب جانباز داشتند از ایلات قاجار و تیره هاي ساکن کوهستان هاي مازندران بودند. اعضاي نیروي پیاده نظام جدید آذربایجان که سرباز نامیده میشدند از ایلات گوناگون محلی گرد آمده بودند. به این ترتیب نهاد ایل پایه اصلی سربازي در ایران را تشکیل میداد.


سربازان در دوره قاجاریه

ارتش مدرن در ایران از سال 1300 خ با ترکیب قواي قزاق، پلیس جنوب و ژاندارمري با نظام سربازي اجباري تشکیل گردید. چون کشور در اوایل قرن حاضر پراکنده و ازهم پاشیده بود، سیاستگذاران خدمت سربازي اجباري در پی تأمین امنیت بودند. مجلس پنجم شوراي ملی در سال 1304 خ ضمن لغو بنیچه، تصویب نمود که « کلیه اتباع ذکور ایران اعم از سکنه شهر و قصبات و قراء و ا یلات و متوقفین در خارج از ایران از اول سن 21 مکلف به خدمت سربازي می باشند.»

به این ترتیب مقرر گردید که تمام افراد ذکور ایران در سن 21 سالگی به مدت دو سال تحت تعلیمات نظامی در ارتش قرار گیرند.
قانون نظام وظیفه عمومی در سال 1317 جایگزین قانون مصوب سال 1304 شد که البته پس از آن نیز تغییراتی در سازمان اداره و افزایش نواحی و حوزه‌های آن روی داد. به نحوی که در سال 1313 تعداد نواحی و حوزه‌های مستقل آن مطابق سازمان لشگرهای 17 گانه به 17 منطقه سربازگیری افزایش یافتند.

در سال 1335 امور سربازگیری از ارتش منفک و به وزارت کشور واگذار شد اما اجرای این قانون به علت عدم‌آمادگی وزارت کشور تا مهرماه سال 1341 به تعویق افتاد و سرانجام از 29 اسفند سال 1343 امور نظام‌ وظیفه به ژاندارمری کل کشور محول شد و در تاریخ 30 دی 1344 نیز لایحه قانونی انتقال افسران و درجه‌داران و اموال نظام‌وظیفه به ژاندارمری کشور به تصویب دو مجلس شورا و سنا رسید که از این تاریخ به بعد اداره کل مرکزی به نام «اداره وظیفه عمومی» خوانده شد.

 


چند نمونه کارت پایان خدمت در دهه ۳۰


پس از پیروزی انقلاب اسلامی قانون خدمت سربازی مشتمل بر 67 ماده و 57 تبصره در جلسه روز یکشنبه 29 مهرماه 1363 در مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ هشتم آبان سال 1363 به تایید شورای نگهبان رسید. پس از حدود 27 سال قانون اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی با هدف توانمندسازی، رشد و تعالی، بالندگی و ارتقای منزلت اجتماعی، خوشایندسازی و بهبود وضعیت خدمت سربازان در 22 آبان سال 90 به تصویب مجلس هشتم رسید و پس از تایید شورای نگهبان در دوم آبان، 20 روزبعد از سوی رییس جمهور ابلاغ شد.
خون ۵۶۷۲ نفر سرباز وظیفه شهید در طول 8 سال جنگ تحمیلی گواهی بر مقدس بودن واژه و لباس سرباز است و خدمت در راه پاسداری از میهن و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران امری مقدس است.


لینک کوتاه :http://sarbazmaher.ir/p=913

دیدگاه ها و نظرات

دید گاه های ارسال شده توسط شما پس از تایید توسط مدیر در وب منتشر خواهد شد

پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد

پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد

captcha